Weerman Leen de Koning

Weerman Leen de Koning

Nieuwerkerk a/d IJssel

Loading

LANGE TIJD DROOG

De afgelopen week was het licht wisselvallig met betere momenten, maar ook nog een enkele bui. De Avondvierdaagse trof het. Het bleef alle avonden droog en de intocht verliep op vrijdag stralend zonnig. In het weekend viel er alleen zaterdagavond een bui, voor de rest bleef het droog.

Sinds maart 2023 is het oppervlak van de Atlantische Oceaan ongekend warm voor de tijd van het jaar. Hoe uitzonderlijk zijn deze temperaturen? En is dit een teken van een versnelde opwarming of zelfs het overschrijden van een kantelpunt?

Wat de metingen zeggen

Op basis van metingen door schepen en satellieten is een gedetailleerd beeld te maken van de zeewatertemperatuur aan het oppervlak. In afbeelding 1 is dit weergegeven voor het afgelopen jaar (mei 2023 t/m april 2024) als afwijking ten opzichte van het langjarig gemiddelde (1971-2000). Vrijwel overal ter wereld waren de oceanen uitzonderlijk warm. De hoge temperaturen in de tropische Stille Oceaan zijn het gevolg van El Niño, maar dat geldt niet voor de Atlantische Oceaan, waar de temperatuur al in maart 2023 begon te stijgen, ruim voor aanvang van El Niño. Sindsdien is iedere dag een dagrecord gesneuveld, vaak met uitzonderlijke marges voor zeewatertemperaturen over zo’n groot gebied: elke dag was het veel warmer dan eerder gemeten op dezelfde kalenderdag. 

De vraag waar wetenschappers voor staan is nu: kan dit recordjaar verklaard worden op basis van ‘gewone’ klimaatverandering, is hier iets anders aan de hand, of wellicht zelfs een kantelpunt overschreden?

Een kijkje onder het oppervlak

De metingen waar we het hier over hebben zijn van het zeewateroppervlak. Maar de oceaan is gemiddeld zo'n 4 kilometer diep. Om de temperatuurrecords aan het oppervlak beter te begrijpen moeten we dieper kijken. Dankzij meetboeien op zee (Argo-floats) kan de temperatuurafwijking op diepte in kaart worden gebracht (afbeelding 2 boven). Hier zien we dat de uitzonderlijk hoge temperaturen eind 2023 en begin 2024 grotendeels beperkt waren tot de bovenste 50 meter van de oceaan. Zoals wij eerder schreven kan zo’n sterke opwarming aan het oppervlak deels verklaard worden door een tijdelijke zwakke wind en een mogelijke toename in inkomende zonnestraling. De zwakke wind zorgt ervoor dat de warme laag water minder mengt met het koudere water eronder, terwijl de zonnewarmte alleen in de dunne laag oppervlaktewater wordt opgenomen.

Wanneer we de temperatuurafwijkingen in de bovenste 700 meter corrigeren voor de meerjarige trend in opwarming, wordt het signaal aanzienlijk kleiner (afbeelding 2 onder). Ruim de helft van het warmterecord kan dus verklaard worden door geleidelijke opwarming, al blijft er nog steeds een onverklaarde afwijking over van zo'n 0,2 graden. In de voorgaande jaren 2011-2023 was de bovenste 100 meter van de Atlantische Oceaan juist iets kouder dan gemiddeld, ten opzichte van de opwarmende trend.

Een versnelling van de klimaatopwarming

De uitstoot van broeikasgassen stijgt nog altijd, waardoor de toegevoegde warmte aan het klimaatsysteem versneld toeneemt. Van deze extra warmte wordt ongeveer 90% opgenomen door de oceanen. Recent onderzoek toont aan dat deze warmteopname ook versneld toeneemt. Wanneer we rekening houden met deze versnelling, is het recordjaar 2023-2024 helemaal niet meer zo uitzonderlijk (afbeelding 3). De temperatuur aan het oceaanoppervlak was nog steeds bovengemiddeld, maar ten opzichte een versnelde opwarming, was dit jaar even afwijkend als een veelvoud van eerdere warme en koude jaren.

De temperatuur in de diepzee wordt slechts beperkt beïnvloed door weerfenomenen en is daarom een betere indicator voor de invloed van klimaatopwarming. Wanneer we kijken naar de gemiddelde temperatuur in de bovenste 700 meter, volgt deze zeer nauwkeurig de versnelde trendlijn. Er is afgelopen jaar in de Atlantische Oceaan dus niet veel meer warmte toegevoegd dan mag worden verwacht op basis van de toenemende concentratie aan broeikasgassen en de daardoor veroorzaakte versnelde opwarming.

Is dit het nieuwe normaal?

Zolang de uitstoot van broeikasgassen niet drastisch wordt teruggebracht zal de opwarming doorzetten en is het moeilijk te spreken van een normaal. Ieder jaar wordt meer warmte toegevoegd aan de oceaan en bestaat er een kans op nieuwe records. Mede vanwege de abnormale weerpatronen was het zeeoppervlak gedurende 2023-2024 echter wel bovengemiddeld warm. Mogelijk hangt dit samen met een langjarige klimaatschommeling en bevinden we ons de komende jaren in een warme fase die op termijn weer omslaat naar een relatief koude. Het is echter ook mogelijk dat de veranderde weerpatronen, waaronder de afgezwakte wind, het gevolg zijn van klimaatopwarming. Momenteel zijn er te veel open vragen om hier een sluitend antwoord op te geven.

KNMI-klimaatbericht ter ere van Wereld Oceanen Dag door Erwin Lambert en Dewi Le Bars

Het was maandag een overwegend bewolkte, maar droge dag. Slechts af en toe brak de zon door. Het werd tijdens de zonnige momenten 19 graden.

Er was dinsdag veel bewolking, maar af en toe brak de zon nog door. Het bleef droog. In de middag werd het tijdelijk 23 graden.

Na enkele buien in de nacht bleef het woensdag overdag overal droog met flinke zonnige perioden. In de beschutte tuin werd het dankzij de zon nog heel even 19 graden. Over het etmaal viel 2,4 mm regen.

Er waren donderdag lange tijd flinke wolkenvelden, maar later in de middag ging de zon nog flink schijnen. Het werd ruim 19 graden.

Tijdelijk was er vrijdag veel bewolking, maar vooral in de loop van de middag en avond scheen de zon volop. Het bleef droog en het werd 21 graden.

Het was zaterdag wisselend bewolkt met zonnige perioden. In de avond viel er nog een bui. Het werd ruim 20 graden tijdens de zonnige perioden.

Er waren zondag flinke zonnige perioden, maar in de middag was het tijdelijk bewolkt, later brak de zon weer goed door. Het werd in de beschutte tuin 19 graden.

De weerspreuk van de week:

Valt er op Sint-Medardus regen,

ge houdt hem in zes weken niet tegen!

 

 

Week 23 temperatuur (°C)

Minimum   Maximum
Datum 2024 2023   2024 2023
MA 03-06 10.3 11.1   19.6 22.6
DI 04-06 13.7 10.8   23.4 22.6
WO 05-06 10.7 10.2   19.4 21.8
DO 06-06 9.6 10.4   19.9 22.2
VR 07-06 9.6 11.2   21.3 22.6
ZA 08-06 11.7 11.5   20.9 24.4
ZO 09-06 8.6 13.0   19.9 29.4

Week 23 neerslag (mm)

Datum 2024 2023
MA 03-06 0.0 0.0
DI 04-06 0.0 0.0
WO 05-06 2.4 0.0
DO 06-06 0.0 0.0
VR 07-06 0.0 0.0
ZA 08-06 0.6 0.0
ZO 09-06 0.0 0.0